Klik op een kaart om de les te openen op het digibord
Bekijk samen een grote tekening van een VOC-schip. Benoem de mast, zeilen, vlag en het roer. Wat valt de kinderen op?
Kerndoel 51Laat echte tulpen (of foto's) zien. Welke kleuren zien we? Kinderen benoemen rood, geel, wit, roze. Kleur daarna samen een tulpenplaat.
Kerndoel 54Laat een lamp schijnen op een voorwerp. Doe de andere lichten uit. Zie je de schaduw? Vertel kort over Rembrandt en zijn lichte-donker schilderijen.
Kerndoel 55Vertel over handel en specerijen. Laat specerijen zien en ruiken. Waarom waren ze zo kostbaar? Waar kwamen ze vandaan?
Kerndoel 51Hoe schreven mensen voor de balpen bestond? Laat voorbeelden van 17e-eeuws handschrift zien. Kinderen oefenen met krulletters.
Kerndoel 4Vertel het verhaal van de tulpenmanie. Hoe kon een bloem meer waard zijn dan een huis? Laat de prijsgrafiek zien.
Kerndoel 51Vertel het verhaal van Rembrandt van Rijn. Laat De Nachtwacht zien op het digibord. Wat zie je allemaal?
Kerndoel 55Uitleg over de organisatie van de VOC. Kamers, bewindhebbers, aandelen. Hoe kon een bedrijf zo machtig worden?
Kerndoel 51Uitleg over speculatie. Vergelijk met bitcoin, GameStop of huizenmarkt. Wat gebeurt er als iedereen 'mee wil doen'? data-todo="zoek video op schooltv.nl over tulpenmanie"
Kerndoel 51Amsterdam werd in de 17e eeuw groter dan Parijs. Hoe leg je een hele grachtengordel aan? data-todo="zoek video op schooltv.nl over Amsterdam grachtengordel"
Kerndoel 50Vergelijk de twee meesters van de Hollandse School. Gebruik, licht, onderwerp en emotie. Welke spreekt de klas meer aan?
Kerndoel 55Uitleg over het bestuur van de Republiek. Wie had de macht? Raadspensionaris, Staten-Generaal, stadhouder. Hoe verschilde dit van een monarchie?
Kerndoel 51Kritische les over de West-Indische Compagnie, de driehoekshandel en slavernij. Gebruik de Canon van Nederland. data-todo="zoek video op schooltv.nl over WIC en slavernij"
Kerndoel 51Diepere uitleg over de bubbel. Vraag-aanbod, speculatie, FOMO. Link met moderne financiële crises.
Kerndoel 51Van Leeuwenhoek, Huygens, Blaeu, Swammerdam. Welke ontdekkingen deden zij? Wat betekenen die voor ons nu? data-todo="zoek video op schooltv.nl over 17e-eeuwse wetenschap"
Kerndoel 44Bereid het debat voor. Verzamel argumenten voor en tegen de stelling: 'De Gouden Eeuw was goed voor Nederland.'
Kerndoel 34Dit is een VOC-schip. Kijk eens goed!
15 min. Laat de tekening zien en benoem elk onderdeel. Laat kinderen wijzen op het bord. Daarna door naar de kleurplaat (werkblad 1.1).
Dit zijn tulpen. In de 17e eeuw waren tulpen heel bijzonder en duur.
15 min. Laat indien mogelijk echte tulpen zien. Bespreek de kleuren. Daarna kleurplaat tulpen tellen (werkblad 1.3).
Rembrandt hield van licht en donker. Hij liet het licht van één kant komen, de rest bleef donker.
15 min. Doe de lichten uit. Laat één lamp schijnen op een kindersilhouet. Laat de kinderen de schaduw op de muur zien. Daarna werkblad 4.1.
De VOC was een handelsbedrijf uit de 17e eeuw. Het was het grootste bedrijf ter wereld!
20 min. Laat specerijen zien en ruiken. Vertel het verhaal van de VOC. Gebruik de kaart om de route te laten zien. Daarna werkblad 1.1 en 1.2.
In de 17e eeuw schreven mensen met een ganzenveer en inkt op perkament.
15 min. Laat de afbeelding zien. Bespreek hoe moeilijk en langzaam schrijven was. Daarna werkblad 2.1 (perkament-schrijfblad).
In 1637 werden tulpenbollen duurder en duurder. Eén bol kostte evenveel als een grachtenpand!
15 min. Vertel het verhaal. Laat de prijsgrafiek zien. Vergelijk met iets duurs nu (iPhone, sneakers). Daarna werkblad 2.4 (zegel).
Rembrandt was de beroemdste schilder van de 17e eeuw.
15 min. Laat De Nachtwacht zien op het digibord (zoek afbeelding via Google). Bespreek wat er te zien is. Daarna werkblad 4.1 (portret met schaduw).
De VOC was een bedrijf met een duidelijke organisatie.
20 min. Bespreek de organisatie. Laat de piramide zien. Hoe zou het zijn om onderaan te staan? Daarna werkblad 3.1 en 3.2.
De tulpenmanie is het eerste voorbeeld van een speculatiebubbel.
15 min. Bespreek het fenomeen speculatie. Vergelijk met moderne voorbeelden. Daarna het tulpenmanie rekenspel (opgave 2.2). Data-todo: zoek video op schooltv.nl over tulpenmanie.
Amsterdam groeide van 50.000 naar 200.000 inwoners in de 17e eeuw.
15 min. Laat de kaart van Amsterdam zien. Vergelijk met de moderne stad. Daarna werkblad 3.1 (grachtenkaart) en 3.2 (grachtenpandje bouwen).
Twee meesters, twee stijlen. Rembrandt was dramatisch, Vermeer was stil.
15 min. Zoek De Nachtwacht en Het Meisje met de Parel op het digibord. Vergelijk ze. Daarna werkblad 4.1 (Nachtwacht-diorama) en 4.2 (licht-schaduw).
De Republiek had geen koning — de macht lag bij de regenten.
20 min. Bespreek het bestuur. Vergelijk met de huidige Nederlandse politiek. Daarna werkblad 4.1 (republiek vs monarchie).
De WIC (West-Indische Compagnie) handelde ook in mensen — slavernij.
20 min. Belangrijke les — behandel met respect. Gebruik de Canon van Nederland (venster WIC). Bespreek ook het hedendaagse perspectief. Daarna werkblad 4.2.
De tulpenmanie is een perfect voorbeeld van marktwerking.
15 min. Bespreek economische basisprincipes. Link met moderne voorbeelden (bitcoin, GameStop). Daarna werkblad 4.3.
De 17e eeuw was ook een tijd van grote wetenschappelijke vooruitgang.
15 min. Bespreek elke wetenschapper kort. Waarom was Nederland zo vooruitstrevend? Daarna werkblad 4.4 (Van Leeuwenhoek & Huygens tabel).
Was de Gouden Eeuw echt 'goud' voor iedereen? Tijd om te debatteren.
25 min. Verdeel de klas in twee groepen. Geef 10 min voorbereiding (zie debat-opgave 2.3), dan 15 min debat. Zorg dat beide kanten gehoord worden.